Kronofogden: czym jest i czym zajmuje się ten urząd

Czym jest Kronofogden

Urząd państwowy, który sam opisuje swoją rolę tak: „Kronofogden är en statlig myndighet. Vi hjälper den som inte fått betalt och vi ger stöd och råd till den som ska betala". Urząd określa się jako bezstronny: „Kronofogden är opartisk, vilket betyder att vi inte tar någons sida".

Betalningsföreläggande — urząd co do zasady nie bada, czy dług jest słuszny

To najważniejsze nieporozumienie w całym temacie. Betalningsföreläggande to uproszczony tryb, w którym wierzyciel uzyskuje tytuł wykonawczy bez sądu. Jeżeli osoba, do której skierowano żądanie, nie złoży sprzeciwu w terminie, urząd wyda rozstrzygnięcie (utslag) zgodnie z wnioskiem wierzyciela: „ska Kronofogdemyndigheten snarast meddela utslag i enlighet med ansökningen" (42 §).

Jest wyjątek, wąski: jeżeli można założyć, że żądanie jest „ogrundat eller obefogat" — bezpodstawne lub nieuzasadnione — wniosek traktuje się tak, jakby dłużnik go zakwestionował (23 §). Ten sam przepis każe zawsze uznać za bezpodstawne żądanie kosztów windykacji w części, która się wierzycielowi nie należy. Poza tymi przypadkami nie licz jednak na to sito — zadziała tylko w sprawach oczywistych.

Milczenie nie jest więc neutralne. Termin na sprzeciw (bestridande) to zwykle 10 dni od doręczenia — Kronofogden: „Du invänder skriftligen till oss, vanligtvis senast tio dagar från att du tagit del av kravet". Ustawa dodaje, że termin „får inte utan särskilda skäl bestämmas till mer än två veckor" (25 §) — czyli dłuższy termin jest możliwy przy szczególnych powodach. Obowiązuje data z Twojego pisma.

Sprzeciw musi być pisemny (31 §). Może dotyczyć tylko części żądania — ale wtedy na część niezakwestionowaną i tak zapadnie utslag: „Om svaranden har bestritt endast en del av ansökningen, ska utslag meddelas i enlighet med den obestridda delen av ansökningen" (42 §).

Po utslag nie jest jeszcze po wszystkim. Przysługuje återvinning — wniosek o ponowne rozpatrzenie, pisemny, w terminie jednego miesiąca od dnia utslag (53 §). Szczegóły w tekście na blogu.

Utmätning — zawsze wymaga tytułu wykonawczego

Zajęcie części wynagrodzenia lub majątku wymaga exekutionstitel. Utslag wydany przez Kronofogden jest takim tytułem — figuruje na ustawowej liście w Utsökningsbalk 3 kap. 1 § (punkt 8).

Skuldsanering — i dlaczego przedsiębiorca ma tu dwie drogi, nie jedną

Procedura, która po wykonaniu planu spłaty prowadzi do umorzenia reszty zobowiązań. Ustawa stawia pięć grup warunków naraz: „Skuldsanering får beviljas en gäldenär som är en fysisk person om villkoren i 6–10 §§ är uppfyllda" (5 §). W skrócie dotyczą one:

• •6 § — ośrodek głównych interesów w Szwecji: „Skuldsanering får beviljas om gäldenären har sina huvudsakliga intressen i Sverige". Dla osób z życiem po obu stronach granicy bywa to warunek rozstrzygający.
• •7 § — trwała niewypłacalność, oceniana z uwzględnieniem całokształtu okoliczności.
• •8 § — prowadzenie działalności gospodarczej, dwa warunki. Po pierwsze: „Om gäldenären är en näringsidkare, får skuldsanering beviljas endast om de ekonomiska förhållandena i näringsverksamheten är enkla att utreda" — finanse firmy muszą być proste do zbadania. Po drugie, i to jest zakaz bezwzględny: „En gäldenär som har näringsförbud enligt lagen (2014:836) om näringsförbud får inte beviljas skuldsanering".
• •9 § — ogólna ocena zasadności (skälighetsbedömning). Ustawa każe wziąć pod uwagę zwłaszcza okoliczności powstania długów, starania dłużnika o wywiązanie się z zobowiązań oraz jego współpracę w toku sprawy. W praktyce to najczęstsza podstawa odmowy.
• •10 § — wcześniejsza skuldsanering: jeśli już ją miałeś/aś, kolejna tylko przy „särskilda skäl".

Plan spłaty trwa co do zasady pięć lat: „Betalningsplanens längd ska vara fem år, om det inte finns beaktansvärda skäl att bestämma en kortare tid" (34 §) — skrócenie wymaga powodów godnych uwagi.

Przedsiębiorcy mają wybór między dwoma trybami. Kronofogden: „Företagare eller närstående kan ansöka om skuldsanering för företagare eller 'vanlig' skuldsanering". Tryb dla przedsiębiorców reguluje odrębna ustawa (Lag 2016:676) i plan spłaty trwa w nim trzy lata, bez możliwości skrócenia.

Ale i ten tryb ma własne bariery (Lag 2016:676, 9 §): odpada, jeśli działalność była prowadzona „på ett oförsvarligt sätt", jeśli dłużnik ma näringsförbud (ten sam zakaz co w trybie zwykłym), albo jeśli zdolność płatnicza wynosi mniej niż jedna siódma prisbasbelopp na kwartał. Kronofogden ujmuje to wprost: „Du måste kunna betala minst en sjundedel av prisbasbeloppet per kvartal under din skuldsanering".

Który tryb jest korzystniejszy, zależy od sytuacji — warto porównać oba, a nie zakładać, że przedsiębiorcy przysługuje tylko jeden.

Uwaga na koszt uboczny: decyzja Kronofogden o wszczęciu skuldsanering (inledandebeslut) powoduje wpis betalningsanmärkning — urząd wymienia to jako jedną z sytuacji, w których wpis powstaje. Samo złożenie wniosku jeszcze go nie tworzy.

Urząd udostępnia test wstępny (skuldsaneringstest) z własnym zastrzeżeniem: „Observera att resultatet inte är en komplett bedömning, utan en skattning utifrån dina svar". Test nie uwzględnia m.in. wcześniejszej skuldsanering, posiadanego majątku ani długów zaciągniętych za inną osobę.

Avhysning — procedura z terminem, na który trzeba zareagować

Przymusowe opróżnienie lokalu (vräkning) wymaga formalnej podstawy: „Beslutet kan vara ett utslag om handräckning hos oss, ett beslut i hyresnämnden eller en dom i en domstol".

Trzy rzeczy praktyczne:

• •Dostaniesz pismo z terminem na zastrzeżenia — „I brevet från oss står hur lång tid (förklaringstid) hen har på sig att invända mot begäran om vräkning". Milczenie działa tu tak samo jak przy betalningsföreläggande: jeżeli wynajmujący poszedł drogą przez Kronofogden, sprawa idzie trybem vanlig handräckning, a 42 § obejmuje go wprost — brak sprzeciwu w terminie oznacza utslag zgodny z jego wnioskiem. I tak samo jak tam, po utslag przysługuje återvinning — miesiąc od dnia rozstrzygnięcia, bo 52 § obejmuje oba tryby.
• •O odroczenie można wystąpić także wtedy, gdy wynajmujący się nie zgadza — ale decyzja należy do urzędu: „I vissa fall kan vi besluta att hyresgästen får mer tid på sig (anstånd) även om hyresvärden inte går med på det".
• •Koszty przeprowadzki i magazynowania obciążają lokatora w pierwszej kolejności. Ale jest ulga, o której warto wiedzieć: „Om hyresgästen inte kan betala får hyresvärden stå för flyttkostnaden men inte magasineringskostnaden" — jeśli lokator nie jest w stanie zapłacić, koszt przeprowadzki bierze na siebie wynajmujący, ale nie koszt magazynowania. Wynajmujący może się potem o te pieniądze ubiegać, a wtedy może dojść do zajęcia majątku lokatora.

Kronofogden zaznacza też, że przy zaległościach czynszowych „läget då är akut" — sytuacja wymaga szybkiej reakcji, mimo że sama procedura jest wieloetapowa.

Czego Kronofogden nie robi

• •Co do zasady nie bada, czy dług jest słuszny w trybie betalningsföreläggande — poza wąskim wyjątkiem z 23 § opisanym wyżej.
• •Nie jest firmą windykacyjną ani stroną sporu.
• •Nie jest Twoim doradcą prawnym ani pełnomocnikiem w sporze z wierzycielem.
• •Nie wystawia samego wpisu betalningsanmärkning — robią to biura informacji kredytowej. Ale robią to na podstawie danych od Kronofogden, więc postępowanie tutaj ma bezpośredni wpływ na Twoją historię kredytową. Dla osoby prywatnej wpis powstaje z chwilą utslag; szczegóły i pozostałe sytuacje opisujemy w tekście na blogu.

Gdzie szukać bezpłatnej pomocy

• •Gminny doradca budżetowy i dłużniczy (budget- och skuldrådgivning) — bezpłatna pomoc w uporządkowaniu długów i przygotowaniu wniosku o skuldsanering. Konsumentverket: wyszukiwarka doradców w gminach (otwiera się w nowej karcie)
• •Sam Kronofogden — urząd deklaruje, że udziela wsparcia i rad osobie, która ma zapłacić.
• •Test wstępny skuldsanering — z zastrzeżeniami wymienionymi wyżej. Kronofogden: skuldsaneringstest (otwiera się w nowej karcie)

Jeśli dostałeś/aś konkretne pismo od Kronofogden i zastanawiasz się, co ono oznacza i co teraz zrobić, zobacz osobny artykuł na blogu: „Dostałem pismo z Kronofogden – co ono oznacza i co zrobić?". Każda sprawa zależy od treści konkretnego pisma i okoliczności, których nie da się ocenić z góry. Jeżeli ten temat dotyczy Twojej sytuacji, możesz skontaktować się ze Sveassist.