Co zrobić po odmowie wsparcia z socialtjänsten

Odmowa z gminy brzmi ostatecznie. Ostateczna nie jest — ale masz na reakcję trzy tygodnie, a termin jest sztywny.

Trzy rzeczy, zanim ten termin upłynie

Termin to trzy tygodnie od dnia, w którym decyzja do Ciebie dotarła od urzędu, który ją wydał.

Odwołanie piszesz do sądu administracyjnego (förvaltningsrätten), ale składasz je w gminie — w tym samym urzędzie, który decyzję wydał, czyli w komisji pomocy społecznej (socialnämnden).

Musi być na piśmie. Napisz, której decyzji dotyczy i w jaki sposób chcesz, żeby ją zmieniono.

Odwołać się może ten, kogo decyzja dotyczy, i tylko wtedy, gdy wypadła na jego niekorzyść.

Nie od każdej decyzji gminy idzie się tą drogą

Do sądu administracyjnego trafiają decyzje o wsparciu ekonomicznym (ekonomiskt bistånd) i o świadczeniach na potrzeby osobiste — na przykład o pieniądzach na utrzymanie (försörjningsstöd), pomocy w domu (hemtjänst), opiece i leczeniu. Tą samą drogą idzie decyzja o opłatach za świadczenia oraz o kwocie, która ma Ci zostać na własne wydatki (förbehållsbelopp). Ustawa wymienia jeszcze zakaz i ograniczenie przyjmowania cudzych dzieci, zgody w sprawach adopcyjnych oraz wniosek o świadczenia w innej gminie.

Osobno stoi odmowa dalszego wsparcia na utrzymanie albo jego obniżenie. Tę zaskarżysz tylko wtedy, gdy powodem było to, że bez uzasadnionego powodu nie wzięłaś albo nie wziąłeś udziału w praktyce albo w innych zajęciach, do których gmina Cię skierowała. Gmina może zresztą od takiej odmowy i obniżki odstąpić, jeżeli są szczególne powody.

I na tym lista się kończy. Decyzja, której na niej nie ma, tą drogą nie idzie.

Skąd wiadomo, czy Twoja decyzja należy do tego kręgu? Zacznij od pouczenia w samym piśmie. Jeżeli decyzja podlega zaskarżeniu, urząd ma ustawowy obowiązek napisać, jak się odwołać.

Jeśli Twojej decyzji nie ma na tej liście: inna droga i zupełnie inny zegar

Dla decyzji z listy wyżej ta droga jest zamknięta — dla nich ustawa o pomocy społecznej daje własny tryb odwołania, opisany wyżej. Kontrola legalności (laglighetsprövning) dotyczy tych decyzji gminy, którym żadna osobna ustawa własnej drogi nie daje. Nie stosuje się jej też do decyzji komisji gminnej o charakterze czysto przygotowawczym albo czysto wykonawczym.

Wnieść ją może członek gminy: osoba w niej zameldowana, mająca w gminie nieruchomość albo płacąca tam podatek gminny, a także obywatel Unii mieszkający w gminie, który zgodnie z przepisami o rejestrze ludności nie podlega tam zameldowaniu.

Pismo idzie od razu do sądu, ma być pisemne i wskazywać okoliczności, na których się opiera.

Termin liczy się inaczej i to jest tu najważniejsze: trzy tygodnie od dnia, w którym gmina ogłosiła na swojej tablicy urzędowej zatwierdzenie protokołu z decyzją — nie od dnia, w którym cokolwiek dotarło do Ciebie. Po tym czasie sąd skargi nie rozpozna. Termin nie upływa, jeżeli ogłoszenie nie wisiało na tablicy przez cały ten czas.

I rzecz, która przesądza o przydatności tej drogi: sąd bada wyłącznie zgodność decyzji z prawem i własnej decyzji w jej miejsce wydać nie może. Może ją podważyć, ale nie przyzna Ci tego, o co wnosisz.

Spóźnienie nie zawsze przekreśla sprawę

Terminowość bada sam urząd, jeszcze przed sądem. Spóźnione odwołanie odrzuca, nie przekazując sprawy dalej. Jeżeli nie odrzuci, ma obowiązek niezwłocznie przekazać je wraz z aktami do sądu.

Są jednak dwie sytuacje, w których spóźnionego odwołania nie wolno odrzucić:

• •spóźnienie wynikło z tego, że urząd nie pouczył prawidłowo, jak się odwołać;
• •odwołanie wpłynęło w terminie do sądu zamiast do urzędu.

Jeżeli któraś z nich dotyczy Twojej sprawy, napisz o tym wprost w odwołaniu.

Urząd może zmienić własną decyzję — a czasem musi

Nie każda pomyłka wymaga sądu. Urząd pierwszej instancji ma obowiązek zmienić swoją decyzję, jeżeli uzna ją za oczywiście błędną w istotnym zakresie — z powodu nowych okoliczności albo z innej przyczyny — i jeżeli zmiana da się przeprowadzić szybko, prosto i bez szkody dla jakiejkolwiek osoby będącej stroną.

Może to zrobić także po wniesieniu odwołania, ale tylko dopóki odwołanie i akta nie zostały przekazane do sądu. Stąd wniosek praktyczny: brakujący dokument albo nową okoliczność zgłoś od razu, a nie dopiero przed sądem.

Pouczenie i pismo to Twoje uprawnienia, nie uprzejmość urzędu

Urząd ma obowiązek możliwie szybko zawiadomić Cię o pełnej treści decyzji, chyba że jest to oczywiście zbędne. Jeżeli decyzja podlega zaskarżeniu, musi też pouczyć, jak się odwołać — a pouczenie ma obejmować wymogi co do formy i treści odwołania, sposób jego wniesienia oraz termin.

O sposobie zawiadomienia decyduje urząd, ale na żądanie strony zawiadomienie zawsze ma być pisemne. Jeżeli więc odmowę usłyszałaś albo usłyszałeś ustnie, zażądaj jej na piśmie. A jeżeli pouczenia zabrakło albo było błędne — to jeden z dwóch powodów, dla których spóźnionego odwołania nie wolno odrzucić.

Jeżeli sąd przyzna rację gminie

Od orzeczenia sądu administracyjnego można odwołać się do sądu wyższej instancji (kammarrätten). Odwołanie składa się w tym samym sądzie, który orzeczenie wydał, i ma tam dotrzeć w ciągu trzech tygodni od dnia, w którym je otrzymałaś albo otrzymałeś. Spóźnione zostaje odrzucone — z tymi samymi dwoma wyjątkami co wyżej.

Jest tu dodatkowy warunek wejścia: sąd wyższej instancji musi najpierw zgodzić się sprawę rozpoznać (prövningstillstånd). Zgodę wydaje, gdy są powody, by wątpić w trafność rozstrzygnięcia pierwszej instancji, gdy bez rozpoznania sprawy nie da się tej trafności ocenić, gdy rozstrzygnięcie ma znaczenie dla wykładni prawa albo gdy są inne szczególne powody. Jeżeli zgody nie ma, orzeczenie pierwszej instancji zostaje w mocy.

Decyzje komisji i orzeczenia sądu w sprawach z tej listy obowiązują natychmiast. Sąd może jednak postanowić, że wykonanie nastąpi dopiero po uprawomocnieniu.

Co na tej drodze jest bezpłatne

• •Rozpoznanie odwołania przez sąd administracyjny. Sąd nie pobiera za to żadnej opłaty. Pełnomocnik nie jest wymagany; jeżeli jednak kogoś wynajmiesz, płacisz mu sama albo sam.
• •Pomoc urzędu. Urząd ma ustawowy obowiązek udzielić Ci takiej pomocy, żebyś mogła albo mógł zadbać o swoje interesy — w zakresie odpowiednim ze względu na charakter sprawy, Twoją potrzebę pomocy oraz zakres działalności urzędu, i bez zbędnej zwłoki.
• •Tłumacz w sądzie. Jeżeli strona nie włada szwedzkim, sąd w razie potrzeby powołuje tłumacza, a koszt tłumaczenia ponosi państwo.
• •Tłumacz w kontakcie z urzędem. Urząd ma obowiązek go zapewnić, gdy jest to potrzebne, żebyś mogła albo mógł obronić swoje prawa. O granicach tego obowiązku piszemy w osobnym tekście „Kiedy urząd musi zapewnić Ci bezpłatnego tłumacza, a kiedy nie”.
• •Pouczenie o drodze odwoławczej, gdy decyzja podlega zaskarżeniu — należy Ci się z ustawy.

Powyższe opisuje drogę odwoławczą, a nie to, czy wsparcie w konkretnej sprawie przysługuje — o tym rozstrzyga urząd, a po odwołaniu sąd, na podstawie sytuacji danej osoby. Jeżeli ten temat dotyczy Twojej sytuacji, możesz skontaktować się ze Sveassist.